Według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników kobieta w ciąży powinna przyjmować przede wszystkim kwas foliowy (0,4–0,8 mg), DHA (co najmniej 200 mg), witaminę D (zwykle 1500–2000 j.m.) i jod (150–200 µg). Żelazo i inne składniki suplementuje się tylko przy stwierdzonym niedoborze.
Suplementy w ciąży – tabela
| Składnik | Typowa dawka | Kiedy |
|---|---|---|
| Kwas foliowy / foliany | 0,4 mg/dobę przed ciążą; 0,4–0,8 mg/dobę w I trymestrze; 0,6–0,8 mg/dobę po 12. tc. i w laktacji | przed ciążą, przez całą ciążę i laktację |
| DHA | ≥ 200 mg/dobę (więcej przy małym spożyciu ryb – wg zaleceń lekarza) | cała ciąża i laktacja |
| Witamina D | 1500–2000 j.m./dobę (przy otyłości lekarz może zalecić więcej) | cała ciąża i laktacja |
| Jod | 150–200 µg/dobę | cała ciąża i laktacja (przy chorobach tarczycy – konsultacja) |
| Żelazo | tylko przy niedoborze lub niedokrwistości | wg wyników morfologii i ferrytyny |
Kwas foliowy – najważniejszy suplement
Kwas foliowy zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej (np. rozszczepu kręgosłupa), które powstają bardzo wcześnie – często zanim kobieta wie, że jest w ciąży. Dlatego suplementację najlepiej rozpocząć co najmniej 6 tygodni, a optymalnie ok. 3 miesięcy przed poczęciem.
Większą dawkę lekarz zaleca m.in. kobietom, które wcześniej urodziły dziecko z wadą cewy nerwowej, chorującym na cukrzycę lub padaczkę (leczoną niektórymi lekami), a także kobietom z dużą otyłością. Dawki tej nie należy dobierać samodzielnie.
DHA (kwasy omega-3)
DHA uczestniczy w rozwoju mózgu i siatkówki dziecka, a jego odpowiednia podaż wiąże się z mniejszym ryzykiem porodu przedwczesnego. Podstawowa dawka to co najmniej 200 mg dziennie. Kobietom, które jedzą mało ryb, oraz ciężarnym z grupy ryzyka porodu przedwczesnego lekarz może zalecić wyższą dawkę.
Ryby warto jeść 1–2 razy w tygodniu, wybierając gatunki o niskiej zawartości rtęci (np. łosoś, śledź, sardynka, pstrąg), a unikając dużych ryb drapieżnych (miecznik, rekin, tuńczyk w dużych ilościach).
Witamina D
W Polsce niedobór witaminy D jest bardzo częsty, zwłaszcza od października do kwietnia. W ciąży zaleca się zwykle 1500–2000 j.m. dziennie przez cały jej okres. Optymalnie dawkę ustala się na podstawie stężenia 25(OH)D we krwi.
Jod
Jod jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy, od których zależy rozwój układu nerwowego dziecka. Zalecana suplementacja to 150–200 µg dziennie. Kobiety z chorobami tarczycy (np. Hashimoto, nadczynność) powinny ustalić suplementację jodu z lekarzem.
Żelazo, magnez i inne składniki
Żelaza nie suplementuje się rutynowo u wszystkich ciężarnych – decyzję podejmuje się na podstawie morfologii i ferrytyny (ferrytynę oznacza się już na pierwszej wizycie w ciąży). Takie podejście zaleca PTGiP; WHO rekomenduje natomiast rutynową suplementację żelaza u wszystkich ciężarnych. Niepotrzebnie przyjmowane żelazo nasila zaparcia i dolegliwości żołądkowe.
Magnez, wapń, witamina B12 (np. u kobiet na diecie wegańskiej) czy inne składniki przyjmuje się przy konkretnych wskazaniach – warto omówić je na wizycie.
Czego unikać
- Dużych dawek witaminy A w postaci retinolu (w tym tranu w dużych ilościach i suplementów „na skórę”).
- Preparatów ziołowych i „detoksów” bez konsultacji – wiele ziół nie ma udokumentowanego bezpieczeństwa w ciąży.
- Łączenia kilku preparatów wielowitaminowych naraz – łatwo przekroczyć bezpieczne dawki.
- Alkoholu – w ciąży nie ma bezpiecznej dawki.
Planujesz dopiero ciążę? Przeczytaj, jak przygotować się do ciąży.
Najczęstsze pytania
Źródła
- Zimmer M. i wsp. Polish Society of Gynecologists and Obstetricians recommendations on supplementation during pregnancy. Ginekologia Polska 2020; 91(10): 644–653
- Płudowski P. i wsp. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients 2023; 15(3): 695
- WHO – Daily iron and folic acid supplementation during pregnancy
Autor artykułu
Zajmuje się ginekologią, diagnostyką ultrasonograficzną oraz opieką nad ciążą. Prowadzi konsultacje, badania profilaktyczne i diagnostyczne, wykonuje USG narządów miednicy mniejszej i USG w ciąży. Ma ponad 30 lat doświadczenia lekarskiego. Przyjmuje w centrum RS-MED w Warszawie (Targówek).
Profil lekarza w RS-MED →