Przygotowanie do ciąży warto zacząć około 3 miesięcy przed planowanym poczęciem: umówić się na wizytę u ginekologa, wykonać podstawowe badania, uzupełnić szczepienia, zacząć przyjmować kwas foliowy 0,4 mg, odstawić alkohol i papierosy oraz omówić z lekarzem przyjmowane leki.

Wizyta przedkoncepcyjna

To spokojna rozmowa z lekarzem i badanie jeszcze przed zajściem w ciążę. Lekarz pyta o choroby przewlekłe, przebyte ciąże, przyjmowane leki, choroby w rodzinie i cykl miesiączkowy, wykonuje badanie ginekologiczne i USG narządów miednicy, sprawdza aktualność cytologii. To najlepszy moment, by dobrze ustabilizować choroby przewlekłe, takie jak niedoczynność tarczycy, cukrzyca czy nadciśnienie – ich dobra kontrola przed poczęciem zmniejsza ryzyko powikłań ciąży.

Badania przed ciążą

  • morfologia krwi, glukoza na czczo, TSH,
  • grupa krwi i czynnik Rh,
  • przeciwciała przeciw różyczce i toksoplazmozie (ocena odporności),
  • badania w kierunku HIV, HCV, kiły (VDRL) i WZW typu B (antygen HBs),
  • badanie ogólne moczu,
  • cytologia lub test HPV – jeśli nie są aktualne,
  • kontrola stomatologiczna.

U części kobiet lekarz rozszerza diagnostykę, np. o oznaczenie ferrytyny i witaminy D, a przy nieregularnych cyklach – o badania hormonalne.

Szczepienia przed ciążą

Jeśli nie masz odporności na różyczkę lub ospę wietrzną, zaszczep się przed ciążą – szczepionki te zawierają żywe, osłabione wirusy i nie podaje się ich w ciąży. Po takim szczepieniu należy odczekać co najmniej miesiąc przed poczęciem. Warto też sprawdzić, czy jesteś zaszczepiona przeciw WZW typu B. W czasie ciąży zalecane są natomiast szczepienia przeciw grypie, krztuścowi (Tdap), COVID-19 i RSV – terminy ustalisz z lekarzem.

Styl życia i leki

  • Kwas foliowy 0,4 mg dziennie – najlepiej ok. 3 miesiące przed poczęciem (szczegóły w artykule Suplementacja w ciąży).
  • Rezygnacja z alkoholu i nikotyny – również partner powinien ograniczyć używki, bo wpływają na jakość nasienia.
  • Prawidłowa masa ciała – zarówno niedowaga, jak i otyłość utrudniają zajście w ciążę i zwiększają ryzyko powikłań.
  • Przegląd leków – część preparatów (np. niektóre leki przeciwpadaczkowe, izotretynoina, część leków na nadciśnienie) trzeba zmienić przed ciążą. Nie odstawiaj leków samodzielnie.

Dni płodne i owulacja

Komórka jajowa żyje ok. 12–24 godzin, a plemniki w drogach rodnych kobiety – do kilku dni. Dlatego największa szansa na poczęcie przypada na ok. 5 dni przed owulacją i dzień owulacji. Współżycie co 2–3 dni przez cały cykl zapewnia dobre szanse bez konieczności dokładnego „celowania”.

Przy nieregularnych cyklach pomocne są testy owulacyjne (LH) lub folikulometria – seria badań USG, która pokazuje wzrost pęcherzyka i moment owulacji.

Kiedy szukać pomocy

Diagnostykę płodności warto rozpocząć, gdy ciąża nie pojawia się po 12 miesiącach regularnego współżycia bez zabezpieczenia (u kobiet przed 35. rokiem życia) lub po 6 miesiącach (po 35. roku życia). Wcześniej – przy bardzo nieregularnych lub bolesnych miesiączkach, rozpoznanej endometriozie lub PCOS albo po przebytych operacjach w obrębie miednicy. Diagnostyka zawsze obejmuje oboje partnerów – w tym badanie nasienia.

Najczęstsze pytania

Najczęściej zaleca się: morfologię, glukozę na czczo, TSH, badanie ogólne moczu, oznaczenie grupy krwi, ocenę odporności na różyczkę i toksoplazmozę, badania w kierunku HIV, HCV, WZW typu B i kiły, aktualną cytologię oraz badanie ginekologiczne z USG. Zakres warto ustalić z lekarzem.

Po szczepieniu szczepionką zawierającą żywe wirusy (np. MMR przeciw odrze, śwince i różyczce) należy unikać zajścia w ciążę przez co najmniej 1 miesiąc.

Kobiety przed 35. rokiem życia – po 12 miesiącach regularnego współżycia bez zabezpieczenia, a po 35. roku życia – już po 6 miesiącach. Wcześniej – gdy cykle są bardzo nieregularne, występuje endometrioza lub inne znane problemy z płodnością.

Największa szansa na poczęcie przypada na około 5 dni przed owulacją i dzień owulacji. W cyklu 28-dniowym owulacja występuje zwykle ok. 14. dnia, ale u wielu kobiet termin ten się przesuwa – pomocne są testy owulacyjne lub folikulometria.

Źródła

  1. Zimmer M. i wsp. Rekomendacje PTGiP dotyczące suplementacji u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących piersią. Ginekologia Polska 2020
  2. NICE Clinical Guideline CG156: Fertility problems – assessment and treatment
  3. Szczepienia.info (NIZP PZH – PIB) – Szczepienia u kobiet planujących ciążę
Ważne: artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Decyzje o badaniach, lekach i suplementach podejmuj razem z lekarzem prowadzącym. W nagłych sytuacjach dzwoń pod 112.
lek. Anastasiia Sokhach

Autor artykułu

lek. Anastasiia Sokhach

Prowadzi wizyty ginekologiczne i samodzielnie wykonuje badania: USG narządów miednicy mniejszej i piersi, USG wczesnej ciąży, kolposkopię oraz SONO-HSG. Praktykę lekarską prowadzi od 2015 roku, a prawo wykonywania zawodu w Polsce ma od 2023 roku. Ma certyfikaty umiejętności PTGiP z USG w położnictwie i ginekologii, USG piersi oraz kolposkopii. Przyjmuje w centrum RS-MED w Warszawie (Targówek).

Profil lekarza w RS-MED →